Sommige hoofdhalskankercellen reageren in eerste instantie op gerichte therapie, maar vinden verrassend snel nieuwe manieren om te overleven. Onderzoekers bestuderen hoe deze cellen precies ontsnappen aan doelgerichte medicijnen zoals cetuximab, en vooral hoe slimme combinatietherapieën die weerstand opnieuw kunnen doorbreken.
De onzichtbare gevolgen van roken en drinken
Een sigaret na het eten, een glas alcohol op café: voor velen zijn het alledaagse gewoontes. Maar wie jarenlang rookt of alcohol drinkt, loopt een groter risico dat deze gewoonten sporen nalaten op een plek waar bijna niemand bij stilstaat: diep in de cellen van de keel en de mond.
Roken en overmatig alcoholgebruik behoren tot de belangrijkste oorzaken van hoofdhalskanker. Wereldwijd krijgen elk jaar honderdduizenden mensen deze diagnose. De impact op het dagelijks leven is vaak groot: spreken en slikken worden moeizaam of raken blijvend verstoord. Ondanks intensieve behandelingen blijft de overlevingskans helaas beperkt.
Vaak bestaat de behandeling uit een combinatie van chirurgie, chemo en/of radiotherapie. Vooral chemo- en radiotherapie werken weinig specifiek: ze vallen niet alleen kankercellen aan, maar treffen ook gezonde cellen. Dit maakt de behandeling zwaar en belastend voor patiënten.
Wat is hoofdhalskanker?
Hoofdhalskanker is een verzamelnaam voor verschillende soorten kanker in de hals of aan het hoofd. De meest bekende vorm is waarschijnlijk keelkanker, maar ook strottenhoofdkanker, speekselklierkanker, tongkanker en mondkanker vallen onder deze noemer.
Gerichte therapieën zijn niet altijd de oplossing
Gelukkig staat het wetenschappelijk onderzoek niet stil. De voorbije jaren zetten onderzoekers grote stappen richting nieuwe, doelgerichte therapieën die zich op specifieke kankercellen richten. Eén daarvan is cetuximab, een geneesmiddel dat zich richt op de behandeling van hoofdhalskanker. Toch botst ook dit slimme medicijn op een hardnekkige tegenstander. Veel tumoren reageren namelijk maar tijdelijk of helemaal niet, omdat ze resistent worden voor cetuximab.
Tumorcellen vechten terug tegen behandeling
Dr. Hannah Zaryouh van het Centrum voor Oncologisch Onderzoek aan de Universiteit Antwerpen bestudeert hoe hoofd-halskankercellen reageren op cetuximab. In het begin lijkt het medicijn zijn werk te doen.
Onder de microscoop zien we dat de groei van de tumorcellen vertraagt en sommige cellen zelfs afsterven. Maar dan gebeurt er iets frustrerends én tegelijk ook fascinerends. De kankercellen geven zich niet zomaar gewonnen. Ze vechten terug door alternatieve eiwitten en signaalroutes te activeren die hen toch helpen overleven en doorgroeien. Door deze nieuwe overlevingsroutes te openen, kunnen ze blijven groeien, alsof de blokkade er nooit was. Dit aanpassingsvermogen maakt kanker net zo moeilijk te behandelen, maar tegelijkertijd biedt het ook kansen.
Zaryouh's onderzoek richt zich daarom op één centrale vraag: hoe verhinderen we dat hoofdhalskankercellen ontsnappen aan cetuximab?
In plaats van de tumorcellen via één enkele route aan te vallen, proberen we meerdere zwakke plekken tegelijk te raken. Zo hopen we de tumor minder speelruimte te geven en resistentie een stap voor te blijven.
Slimme combinatietherapie biedt nieuwe kansen
“Het antwoord ligt niet in één nieuw wondermiddel, maar in slimme combinaties,” vertelt Zaryouh. “In plaats van de tumorcellen via één enkele route aan te vallen, proberen we meerdere zwakke plekken tegelijk te raken.” Daarom combineert Zaryouh in haar onderzoek cetuximab met andere stoffen die heel specifiek de alternatieve overlevingsroutes blokkeren. In het laboratorium test ze of deze slimme combinatietherapie de kankercellen opnieuw gevoelig kan maken voor cetuximab. “Zo hopen we de tumor minder speelruimte te geven en resistentie een stap voor te blijven.”
Hoewel dit onderzoek zich nog volledig in het laboratorium afspeelt, vormt het een belangrijke basis voor toekomstige behandelingsstrategieën. Het doel is duidelijk: doeltreffende therapieën ontwikkelen die langer werken en minder belastend zijn voor de patiënt. Want begrijpen hoe kanker leert ontsnappen, is de eerste stap om terug te vechten en deze ziekte uiteindelijk definitief te verslaan.