UAntwerpen verbindt kinderziekenhuis en museumpark
Onderzoek toont dat natuur en kunst een positieve invloed hebben op het welzijn en herstel van kinderen en jongeren in een zorgcontext. Vanuit dat inzicht realiseerde Universiteit Antwerpen een nieuwe verbinding tussen het Universitair Centrum voor Kinder- en Jeugdpsychiatrie (UKJA) en het Middelheimmuseum. Voor het ontwerp werd nauw samengewerkt met de kinderen van het UKJA.
Natuur en kunst als motor voor welzijn in de kinderzorg
Salamander Portal is meer dan een nieuwe ingang tot het Middelheimmuseum. Het kunstwerk van Monster Chetwynd vormt een fysieke en symbolische brug tussen het museum, het ziekenhuis en de universiteit. De kinderen en jongeren van het UKJA krijgen zo toegang tot natuur en kunst, als deel van hun herstelomgeving.
Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen bestuderen al langer hoe natuur en kunst het welzijn van jongeren kan beïnvloeden. Ze weten dat een groene omgeving stress kan verminderen en het herstelproces kan ondersteunen. Salamander Portal maakt die inzichten concreet.
“De tekeningen van de kinderen waar heel fantasierijk. Ze toonden boomhutten, dieren, schommels, zwembaden en water, een klimmuur, enz. Ze gaven ons een heel goed inzicht in hun belevingswereld.”
Interdisciplinaire samenwerking
Het project maakt deel uit van het bredere ByPass-project, een samenwerking tussen de Faculteit Ontwerpwetenschappen en de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. Het initiatief kwam respectievelijk van Maarten Van Acker en Inge Glazemakers. Binnen dit grotere kader werd samengewerkt met zowel professionele ontwerpers als studenten. Naast de professionele ontwerpers gingen ook masterstudenten interieurarchitectuur aan de slag met een ontwerpopdracht voor de nieuwe verbinding. Deze studentenprojecten maakten deel uit van het co-creatieproces: ze dienden als verkennend onderzoek en inspiratiebron voor het uiteindelijke ontwerp.
Tijdens hun ontwerpopdracht lag de nadruk op het vooronderzoek en het begrijpen van de plek, haar omgeving en de toekomstige gebruikers. Er werd ook aandacht besteed aan oriëntatie, lichtinval en schaduwwerking en de invloeden van de seizoenen op de omringende natuur. Bovendien speelde het principe van 'biophilic design' een belangrijke rol, waarbij de verbinding tussen mens en natuur centraal staat en natuurlijke vormen en materialen worden geïntegreerd in het ontwerp. Dit om het welzijn te bevorderen en een rustgevende plek te creëren.
Van verbeelding naar ontwerp: leren van kinderen
Het hele ontwerpproces verliep in nauwe samenwerking met de kinderen van het UKJA. Ze maakten via tekeningen en gesprekken duidelijk hoe zij de plek wilden ervaren. Bij elke ontwerpfase kregen zij het laatste woord. Zo werd het een project dat echt aansluit bij hun noden. De salamander in het ontwerp verwijst dan ook naar veerkracht en vernieuwing, een thema dat nauw aansluit bij hun herstelproces. De informatie die de kinderen deelden, vormde zowel een bron van inspiratie voor de studenten als voor de professionele ontwerpers.
De studio Interieurarchitectuur (Morfologie van het Interieur) waarin deze ontwerpopdracht werd uitgewerkt, werd begeleid door Margo Annemans, Eva Storgaard en Marjan Michels.